Aγία Σοφία Θεσσαλονίκης Θεσσαλονίκη

Τι είναι η Αγία Σοφία της Θεσσαλονίκης;

Πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους ναούς της Θεσσαλονίκης που χτίστηκε στα μέσα του 7ου αιώνα, στη θέση μιας τεράστιας παλαιοχριστιανικής βασιλικής που καταστράφηκε από τον σεισμό του 620 μ.Χ. . Η εκκλησία είναι αφιερωμένη στη Σοφίας του Θεού και επίσημα αναφέρεται ως Ιερός Καθεδρικός Ναός της του Θεού Σοφίας.

Υπήρξε ο καθεδρικός ναός της πόλης για όλη τη βυζαντινή περίοδο. Μέσα στην ιστορία, μετατράπηκε σε ρωμαιοκαθολικό ναό (κατά τη διάρκεια της φραγκοκρατίας), στη συνέχεια μετατράπηκε σε τζαμί από το 1523 έως το 1912 όπου με την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης επαναλειτούργησε ως εκκλησία.

 

Ποια είναι η αίσθηση κάποιου όταν μπαίνει στην Αγία Σοφία;

Χωρίς αμφιβολία η αύρα του ναού της Αγίας Σοφίας Θεσσαλονίκης ταξιδεύει τον επισκέπτη στη Βυζαντινή εποχή. Αποτελεί ένα κομμάτι της ζωντανής ιστορίας και θρησκευτικής παράδοσης του τόπου.

Ενώ η παρακολούθηση μιας Θείας Λειτουργίας εδώ (η οποία επαναλαμβάνεται με συνταρακτική ομοιότητα τα τελευταία 1300 και πλέον χρόνια) είναι αναμφισβήτητα μια μοναδική εμπειρία για κάθε πιστό, αλλά και για κάθε επισκέπτη.

 

 

Πώς είναι η όψη και το εσωτερικό του Ιερού Ναού Aγίας Σοφίας Θεσσαλονίκης

Όντας μια από τις παλαιότερες εκκλησίες της Θεσσαλονίκης, εντυπωσιάζει τον επισκέπτη με την πρώτη ματιά. Το βυζαντινό κόκκινο χρώμα που τη χαρακτηρίζει, σε συνδυασμό με το αυτοκρατορικό αρχιτεκτονικό της στυλ, την ορίζει ως ένα απόλυτο τοπόσημο της νύμφης του Θερμαϊκού. Ακολουθεί γραμμές μεταβατικού σταυροειδούς ναού με τρούλο και περίστωο, ένα μοτίβο που συναντάται σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Στο εσωτερικό της Aγίας Σοφίας διατηρούνται ψηφιδωτά από την περίοδο της εικονομαχίας τα οποία υπάρχουν στον τρούλο και στην κόγχη του ιερού. Επίσης, ο επισκέπτης εδώ, έχει τη δυνατότητα να θαυμάσει τοιχογραφίες του 11ου αιώνα και να παρατηρήσει τον γλυπτό διάκοσμο που κοσμεί τους κίονες, τα κιονόκρανα και τον άμβωνα του ναού.

 

 

Ένα σύντομο ιστορικό για την εξέλιξη της Αγίας Σοφίας μέσα στους αιώνες

1.  - Αρχικά αξίζει να σημειωθεί ότι η UNESCO, από το 1988, έχει συμπεριλάβει την εκκλησία στον κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς αναγνωρίζοντας έτσι την ιστορική και πολιτιστική αξία της Αγίας Σοφίας Θεσσαλονίκης.
    

• - Μετά τη μεταφορά της πρωτεύουσας της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας στην Κωνσταντινούπολη, οι Ανατολικοί Ρωμαίοι έχτισαν την Αγία Σοφία γύρω το 660 στα ερείπια μιας παλαιοχριστιανικής βασιλικής που καταστράφηκε από σεισμό το 620 μ.Χ..
   
• - Η εκκλησία άντεξε τις εκτεταμένες καταστροφές που υπέστη η πόλη από τους Νορμανδούς το 1185. Τότε οι εισβολείς κατέστρεψαν μέρος της πόλης και έσφαξαν τουλάχιστον 7000 Θεσσαλονικείς.
   
• - Λίγα χρόνια αργότερα, το 1204, παπικοί εισβολείς της Δ΄ Σταυροφορίας κατέκτησαν τη Θεσσαλονίκη μετατρέποντας την Αγία Σοφία σε καθολική εκκλησία. Η απελευθέρωση της πόλης ήρθε είκοσι χρόνια αργότερα, όταν το κοντινό Ορθόδοξο Βασίλειο της Ηπείρου έδιωξε τους Λατίνους και η Εκκλησία της Αγίας Σοφίας έγινε ξανά Ορθόδοξη.
   
• - Το 1430, 23 χρόνια πριν την άλωση της Κωνσταντινούπολης η Θεσσαλονίκη έπεσε στα χέρια των Οθωμανών και δυστυχώς η Αγία Σοφία δε γλίτωσε την μετατροπή της σε τζαμί (1523).
   
• - Τέλος, με την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης τον Οκτώβριο του 1912, η βυζαντινή εκκλησία της Αγίας Σοφίας μετατράπηκε ξανά σε Ελληνορθόδοξο προσκύνημα.

 

 

Ποιά σημεία δεν πρέπει να παραλείψεις να θαυμάσεις στην εκκλησία της Αγίας Σοφίας

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν ορισμένα ψηφιδωτά που κοσμούν τμήματα της τοιχοποιίας του ναού, καθώς περιλαμβάνουν σχήματα από τον φυσικό διάκοσμο χωρίς χωρίς απεικονίσεις του Χριστού, της Παναγίας και διαφόρων αγίων. Αυτά όπως και ο σταυρός στην κογχη του ιερού φιλοτεχνήθηκαν από Εικονομάχους, ένα θρησκευτικό κίνημα που ξεκίνησε το 726 και υποστήριζε ότι η απεικόνιση του Θεού και της θεϊκής ιεραρχίας στην τέχνη ήταν βλάσφημη. 


Από την άλλη, η επικράτηση της λατρείας των εικόνων χάρισε στην Αγία Σοφία μερικά από τα πλέον επιβλητικά ψηφιδωτά της ευρύτερης περιοχής της Θεσσαλονίκης. Ένα από αυτά είναι η απεικόνιση της ανάληψης στον τρούλο του ναού που φιλοτεχνήθηκε μεταξύ 840-850 μ.Χ. δείχνοντας τον Χριστό στο κέντρο πλαισιωμένο από την Παναγία, δύο αγγέλους και τους Αποστόλους ανάμεσα σε ελιές. Όπως επίσης και η Παναγία βρεφοκρατούσα με χρυσό φόντο, που βρίσκεται πάνω από το Ιερό Βήμα. Ένα έργο που ξεκίνησε αμέσως μετά την επικράτηση των εικονολατρών (787) και χρειάστηκαν 10 χρόνια να ολοκληρωθεί.

Στην Αγία Σοφία μπορείτε επίσης να βρείτε ένα ιερό αφιερωμένο στην Αγία Άννα, τη μητέρα της Παναγίας. Είναι διακοσμημένο με αγιογραφία στην οποία απεικονίζεται η Αγία Άννα να κρατάει στην αγκαλιά της ένα νεαρό κορίτσι, την Παναγία.

Τέλος,στην αυλή της εκκλησίας σώζεται ένα βαπτιστήριο του 3ου αιώνα. Ενώ υπόγεια της εκκλησίας υπάρχουν κατακόμβες που θεωρείται ότι μελλοντικά θα γίνουν επισκέψιμες.

 

 

Εργασίες αναστήλωσης που αποκάλυψαν τον πλούσιο θρησκευτικό διάκοσμο του ναού.

Εργασίες συντήρησης στην Αγία Σοφία Θεσσαλονίκης που έγιναν το 1909 προς αποκατάστασης ζημιών της πυρκαγιας του 1890, αλλά και κυρίως μετά το μεγάλο σεισμό του 1978 αποκάλυψαν τον πλούτο των ψηφιδωτών και των αγιογραφιών από τον 10ο και 11ο αιώνα. Και αυτό διότι, όπως αποδείχθηκε οι Οθωμανοί το είχαν σοβατίσει την εκκλησία όταν τη μετέτρεψαν σε τζαμί. 

Επίσης παρόμοιες εργασίες έφεραν στο φως τον τάφο του Αγίου Βασιλείου του Ομολογητή που η μνήμη του εορτάζεται στις 28 Φεβρουαρίου. Του Επισκόπου Θεσσαλονίκης του οποίου η σαρκοφάγος βρίσκεται μέσα στην εκκλησία. ο Άγιος ζησε την περίοδο του εικονομάχου αυτοκράτορα Λέοντος Γ' του Ισαύρου. Ενώ μαζί με τον δάσκαλό του, Άγιο Προκόπιο τον Δεκαπολίτη, υπέστη βασανιστήρια και φυλάκιση για την υπεράσπιση των εικόνων.

 

 

Μη χάσετε την ευκαιρία να επισκευτείτε την Αγία Σοφία

Η εκκλησία της Αγίας Σοφίας είναι ανοιχτή καθημερινά. Εκτός από ιστορικός ναός είναι ένα ιδιαίτερα σημαντικό βυζαντινό μνημείο ανάμεσα στα 13 που φιλοξενεί η Θεσσαλονίκη και έχουν αναγνωριστεί από την UNESCO ως μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς. Φτάστε στην εκκλησία για να ανάψετε ένα κεράκι, να παρακολουθήσετε την Θεία Λειτουργία, ή απλά για να κάνετε ένα ταξίδι στο χρόνο και να βιώσετε τη βυζαντινή αύρα που αποπνέει.