Καλαμπάκα - Μετέωρα Τρίκαλα

Πού βρίσκεται η Καλαμπάκα;

Η Καλαμπάκα με πληθυσμό περίπου 8.500 κατοίκων είναι ιστορική κωμόπολη του Νομού Τρικάλων, που συναντάται σε απόσταση 352 χιλιομέτρων από την Αθήνα και 237 χιλιομέτρων από τη Θεσσαλονίκη. Η πόλη είναι παγκοσμίως γνωστή καθως βρίσκεται δίπλα στο σπάνιο γεωλογικό φαινόμενο των Μετεώρων. Τα Μετέωρα είναι απόκρημνοι  μονοκόμματοι βράχοι στις κορυφές των οποίων είναι χτισμένα μοναστήρια που προσελκύουν κάθε χρόνο χιλιάδες επισκέπτες.

Πού βρίσκονται τα Μετέωρα;

Aκριβώς δίπλα στο βόρειο άκρο της πόλης της Καλαμπάκας υψώνονται οι επιβλητικοί βράχοι των Μετεώρων. Χωρίς αμφιβολία, το τόπος υπήρξε ένας από τους πρώτους ταξιδιωτικούς προορισμούς της ηπειρωτικής Ελλάδας, καθώς εκτός από προσκυνητές των μοναστηριών μαγνήτιζε ανέκαθεν επισκέπτες από κάθε γωνιά του πλανήτη, που συρρέουν για να θαυμάσουν τα Μετέωρα, ένα από τα πιο εντυπωσιακά γεωλογικά φαινόμενα του κόσμου.

Τι είναι και πώς δημιουργήθηκαν τα Μετέωρα;

Τα διάσημα Μετέωρα είναι γιγαντιαίοι επιβλητικοί βράχοι που φτάνουν έως και τα 400 μέτρα ύψος από τη βάση τους. Η δημιουργία του ιδιαίτερου τοπίου των Μετεώρων έχει απασχολήσει πολλούς Έλληνες και ξένους επιστήμονες και ερευνητές. Ενώ, σύμφωνα με την παράδοση οι κάθετοι βράχοι δημιουργήθηκαν με θεία παρέμβαση, ώστε να φτάσει ο άνθρωπος στον ουρανό (εξ' ου και τα μοναστήρια που βρίσκονται στις κορυφές των μετεώρων). 


Ενώ, σύμφωνα με γεωλόγους η υποχώρηση της προϊστορικής θάλασσας που κάλυπτε την ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλίας και των Μετεώρων, πριν από 30 εκατομμύρια χρόνια, δημιούργησε τους εντυπωσιακούς βράχους που ονομάστηκαν Μετέωρα. Πιο συγκεκριμένα, η απόσυρση του νερού αφησε πίσω του τεράστια ιζήματα άμμου, χαλικιών και λάσπης που δημιούργησαν σκληρά πετρώματα. Σταδιακά, η έκθεσή τους στη διάβρωση των καιρικών φαινομένων (άνεμος, βροχή) "έσκαψε" το τοπίο λαξεύοντας τους απόκρημνους βράχους των Μετεώρων.

Από που προέρχεται το όνομα των Μετεώρων;

Η ονομασία “Μετέωρα” δόθηκε κατά τη νεότερη ιστορία, καθώς δεν υπάρχουν ιδιαίτερες αναφορές για τον τόπο στην αρχαία ελληνική γραμματεία. Οι πρώτες γραπτές αναφορές ανάγονται στον 14ο αιώνα και αποδίδονται στον Άγιο Αθανάσιο τον Μετεωρίτη (1302–1380). Τον μοναχό που θεωρείται ο θεμελιωτής του μοναχισμού στα Μετέωρα. Επίσης ήταν αυτός που ίδρυσε τη Μονή της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος (Μονή Μεγάλου Μετεώρου).


Είκαζεται, ότι οι πρώτοι ασκητές είχαν εγκατασταθεί ήδη στους θεόρατους Βράχους των Μετεώρων κατά τον 11ο αιώνα. Ενώ, μελετητές παρετικών κειμένων αναφέρουν ότι ο Άγιος Αθανάσιος ο Μετεωρίτης έφτασε εδώ από το Άγιο Όρος, όπου ασκήτεψε, το 1344. Μάλιστα ο Άγιος, ανεβαίνοντας για πρώτη φορά στον μεγάλο βράχο των Μετεώρων τον ονόμασε “πλατύ λίθο”, και ήταν αυτός που έμελλε να φιλοξενήσει το παλαιότερο και μεγαλύτερο μοναστήρι στα Μετέωρα.

Ιστορία και εξέλιξη των μοναστηριών μέσα στους αιώνες

Από τις ιστορικές μαρτυρίες διαπιστώνεται ότι στα Μετέωρα υπήρξαν συνολικά 30 διαφορετικά μοναστήρια, τα περισσότερα από τα οποία ιδρύθηκαν κατά το 14ο αιώνα. Με την έναρξη της Τουρκοκρατίας, επήλθε μία κάμψη στην ανάπτυξη της μοναστικής ζωής των Μετεώρων, η οποία όμως αντιστράφηκε τον 15ο αιώνα με την ίδρυση της μονής της Αγίας Τριάδας. Η περίοδος ακμής των Μετεώρων συντελέστηκε κατά τον 16ο αιώνα, όπου ιδρύθηκαν και νέα μοναστήρια.

Πιο συγκεκριμένα οι χρονολογίες ίδρυσης και τα κυριότερα γνωρίσματα των Μοναστηριών των Μετεώρων που διατηρούνται μέχρι σήμερα είναι:
 

• 1) Μονή Μεγάλου Μετεώρου (1344–1356) το μεγαλύτερο και παλαιότερο μοναστήρι, διακονείται από ανδρική συνοδεία μοναχών. Ιδρυτής: Άγιος Αθανάσιος ο Μετεωρίτης.
   
• 2) Μονή Βαρλαάμ, προκειται για το δεύτερο μεγαλύτερο μοναστήρι, έχει ανδρική συνοδεία μοναχών και βρίσκεται ακριβώς απέναντι από το Μεγάλο Μετέωρο. (ολοκληρώθηκε το 1517 ). Ιδρυτές: αδελφοί Αψαράδες.
   
• 3) Μονή Ρουσάνου, δεσπόζει σε έναν κάθετο βράχο, είναι αφιερωμένη στην Αγία Βαρβάρα και διαθέτει γυναικεία αδελφότητα. Η πρόσβαση γίνεται μέσω γέφυρας και μερικών σκαλιών. Ιδρυτής: Πιθανότατα ιδρύθηκε από το μοναχό Ρουσάνο στα τέλη του 15ου αιώνα. Ανακαινίστηκε και οργανώθηκε τον (1500–1545) από τους μοναχούς Μάξιμο και Ιωάσαφ. 
   
• 4) Μονή Αγίου Στεφάνου, είναι το πιο εύκολα προσβάσιμο μοναστήρι, καθώς δεν έχει σκαλιά αλλά μια μικρή γέφυρα. Έχει εξαιρετική θέα προς την πόλη της Καλαμπάκας και διακονείται από γυναικεία αδελφότητα. Ίδρυση: Πρώτες αναφορές 14ος αιώνας. Οργανώθηκε τον 16ο αιώνα από μοναχους και τοπικούς ευεργετες.
   
• 5) Μονή Αγίας Τριάδας, αποτελεί ίσως το πιο δύσκολο στην πρόσβαση μοναστήρι με περίπου 140 σκαλιά λαξευμένα στο βράχο, διαθέτει εκπληκτική πανοραμική θέα και έχει ανδρες μοναχούς. Ιδρυτής: Μοναχος Δομέτιος 1475.
   
• 6) Μονή Αγίου Νικολάου Αναπαυσά, είναι το πρώτο μοναστήρι που συναντά κανείς ανεβαίνοντας από το χωριό Καστράκι. Είναι πολυώροφο λόγω της περιορισμένης επιφάνειας του βράχου, φιλοξενεί σπουδαίες βυζαντινες τοιχογραφίες του Θεοφάνη του Κρητός και έχει ανδρική συνοδεία. Ιδρυτής: Μοναχος Νικόλαος Αναπαυσάς (αρχές 16ου αιώνα, περίπου 1527).

Μετέωρα ένας φάρος ορθοδοξίας και βυζαντινής ιστορίας

Τα μοναστήρια στα Μετέωρα αποτέλεσαν καταφύγιο επαναστατών και κατατρεγμένων κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας και στις αρχές του 19ου αιώνα υπέστησαν εκτεταμένες λεηλασίες και καταστροφές από τα στρατεύματα του Αλή Πασά. Στις βιβλιοθήκες των μονών φυλάσσονται σπάνιοι κώδικες, χρυσόβουλα αυτοκρατόρων και ανεκτίμητα βυζαντινά κειμήλια, ενώ διαθέτουν αριστουργήματα βυζαντινής αγιογραφίας.

Αποτελούν εκφραστή της υπερχιλιόχρονης ορθόδοξης ασκητικής παράδοσης με ερημίτες αρχικά και και οργανωμένο κοινοβιακό μοναχισμό αργότερα να προσεύχεται "μεταξύ ουρανού και γης". Ενώ η κατασκευή των μοναστηριών πάνω στους απόκρημνους βράχους αποτελεί αρχιτεκτονικό θαύμα. Μάλιστα πριν φτιαχτούν γέφυρες και λαξευτούν τα σκαλιά, στις αρχές του 20ού αιώνα, η άνοδος γινόταν με ανεμόσκαλες ή με δίχτυ (το «βριζόνι»).

Σήμερα, τα μοναστήρια της περιοχής έχουν αναστηλωθεί σχεδόν σε απόλυτο ποσοστό. Ενώ από το 1988, τα Μετέωρα περιλαμβάνονται στον κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, τόσο για το φυσικό τους κάλλος ως γεωλογικό φαινόμενο, όσο και για την μεγάλη τους θρησκευτικη και πολιτιστική τους σημασία λόγω των ιστορικών μοναστηριών που φιλοξενούν. Χωρίς καμία αμφιβολία λοιπόν, τα Μετέωρα είναι ένας απόλυτος προορισμός όπου "η φύση υποκλίνεται στο πνεύμα και ο άνθρωπος αγγίζει το θείο". Αξίζει να τα επισκεφτείτε!