Σπήλαιο των Πετραλώνων Χαλκιδική

Ένα παγκόσμιο παλαιοντολογικό μνημείο

Το Σπήλαιο των Πετραλώνων είναι ένας από τους σημαντικότερους παλαιοντολογικούς χώρους στον κόσμο και ένα από τα πιο εντυπωσιακά αξιοθέατα της Χαλκιδικής. Βρίσκεται περίπου ένα χιλιόμετρο ανατολικά από το χωριό Πετράλωνα και 50 χιλιόμετρα νοτιoανατολικά της Θεσσαλονίκης. Eνώ συναντάται στους δυτικούς πρόποδες του όρους Κατσίκα, σε υψόμετρο 300 μέτρα από το επίπεδο της θάλασσας. Ανάγεται στην Παλαιολιθική Εποχή και σε ετήσια βάση μαγνητίζει χιλιάδες επισκέπτες από όλη της Ελλάδα και το εξωτερικό.

 

 

Πότε ανακαλύφθηκε το Σπήλαιο των Πετραλώνων;

Σπήλαιο των Πετραλώνων ανακαλύφθηκε τυχαία το 1959, από το Φίλιππο Χατζαρίδη  και τους συγχωριανούς του, Χρήστο Σαρρηγιαννίδη και Βασίλη Γιαννακόπουλο, που λόγω των αγροτοκτηνοτροφικών τους εργασιών έψαχναν για νερό. Οι συστηματικές ανασκαφές και έρευνες που ακολούθησαν όρισαν αρχικά την ηλικία του σπηλαίου στα 700.000 χρόνια (ανθρωπολόγος Άρης Πουλιανός), ενώ νεότερες μελέτες την τοποθετούν στα 200.000 με 300.000 και την περίοδο της Παλαιολιθικής Εποχής.

 

 

Το απολιθωμένο κρανίο του Ανθρώπου των Πετραλώνων

Η μεγαλύτερη ανακάλυψη έγινε έναν χρόνο αργότερα, το 1960, όταν μέσα στο σπήλαιο βρέθηκε ένα απολίθωμα ανθρώπινου κρανίου. Το κρανίο αυτό, γνωστό ως «Άνθρωπος των Πετραλώνων» ή «Αρχάνθρωπος», αποτελεί ένα από τα παλαιότερα ανθρώπινα ευρήματα στην Ευρώπη και έχει προκαλέσει το διεθνές επιστημονικό ενδιαφέρον για την καταγωγή και την εξέλιξη του ανθρώπου στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

Σήμερα το αυθεντικό κρανίο του Ανθρώπου των Πετραλώνων φυλάσσεται σε ειδικές συνθήκες στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης για λόγους προστασίας και συνεχιζόμενης επιστημονικής μελέτης. Μέσα στο σπήλαιο υπάρχει πιστό αντίγραφο του κρανίου που δείχνει το σημείο και στην κατάσταση στην οποία βρέθηκε (κολλημένο στον σταλαγμίτη). 

 

 

«Νεκροταφείο» Προϊστορικών Ζώων

Άλλα σημαντικά ευρήματα του σπηλαίου αφορούν απολιθώματα προϊστορικών ζώων που σήμερα έχουν εξαφανιστεί. Μεταξύ αυτών λιοντάρια, ύαινες, αρκούδες, πάνθηρες, ελέφαντες, ρινόκεροι, μεγάκεροι, βίσονες και διάφορα είδη ελαφιών και ιπποειδών, όπως επίσης 25 είδη πουλιών, 17 είδη νυχτερίδων και 16 είδη τρωκτικών. Οι εξαιρετικές αυτές ανακαλύψεις αποδεικνύουν ότι το κλίμα της Χαλκιδικής πριν από χιλιάδες χρόνια έμοιαζε περισσότερο με αυτό της σημερινής Αφρικανικής σαβάνας.

 

 

Οι ιδιαίτεροι σταλακτίτες του Σπηλαίου των Πετραλώνων

Εκτός από τους κλασικούς σταλακτίτες και σταλαγμίτες, στο Σπήλαιο των Πετραλώνων συναντώνται και οι σπάνιοι εκκεντριτες:
 

• - Οι σταλακτίτες είναι φυσικοί κωνικοί σχηματισμοί που κρέμονται από την οροφή του σπηλαίου και δημιουργούνται σε χιλιάδες χρόνια από το ανθρακικό ασβέστιο που εναποθέτουν οι σταγόνες νερού το οποίο περνάει μέσα από ασβεστολιθικά πετρώματα.
  
   
• - Αντιθετα οι σταλαγμίτες είναι γεωλογικοί σχηματισμοί σε σχήμα κώνου ή κολόνας που υψώνονται από το δάπεδο των σπηλαίων προς τα πάνω. Δημιουργούνται επίσης σε χιλιάδες χρόνια από τη ροή του πλούσιου σε ασβεστίτη νερού σε σταγόνες, που αποθέτει υλικά στο έδαφος κατά την πτώση του από την οροφή.
  
   
• - Από την άλλη, οι εκκεντρίτες (ή ελικτίτες) στο Σπήλαιο των Πετραλώνων είναι σπάνιοι σταλακτιτικοί σχηματισμοί που αναπτύσσονται με ακανόνιστο τρόπο, "αψηφώντας" τη βαρύτητα. Οι εκκεντρίτες επηρεάζονται από τα ρεύματα αέρα του σπηλαίου με αποτέλεσμα να στρίβουν και αναπτύσσονται προς διάφορες κατευθύνσεις, δημιουργώντας μοναδικά σχήματα που μοιάζουν με κλαδιά ή ελικοειδή νήματα.

 

 

Επισκεψη σε μια χρονοκάψουλα της Προϊστορικής Εποχής

Σήμερα, το Σπήλαιο των Πετραλώνων είναι επισκέψιμο και δίπλα του λειτουργεί το Ανθρωπολογικό Μουσείο, όπου εκτίθενται τα ευρήματα ανασκαφών και άλλα στοιχεία ερευνών του σπηλαίου. Στο εισιτήριο περιλαμβάνεται μια ενδιαφέρουσα ξενάγηση όπου ο επισκέπτης ακολουθεί ιδικά διαμορφωμένο μονοπάτι περίου 300ων μέτρων που διασχίζει τμήμα του σπηλαίου.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στο συνολικής έκτασης 10.000 τ.μ. σπήλαιο η θερμοκρασία είναι σταθερή και δεν ξεπερνά τους 16-17 βαθμούς, ενώ κατά την παρουσία σας εδώ, σίγουρα θα πέσουν στο κεφάλι σας κάποιες σταγόνες νερού από την οροφή του σπηλαίου που μέσα στη χιλιόχρονη παρουσία του συνεχίζει να εξελίσεται.