Στην Ερμούπολη βρίσκεται ένα από τα πιο παλιά αρχαιολογικά μουσεία της Ελλάδας. Το Αρχαιολογικό Μουσείο Σύρου που ιδρύθηκε το 1834 και στεγάζεται στο χώρο του Δημαρχείου. Ταυτόχρονα το ίδιο το κτίριο αποτελεί για ένα ιδιαίτερα σημαντικό μνημείο της πόλης, καθώς σχεδιάστηκε από τον διάσημο Έρνστ Τσίλλερ.
Ο αρχιτέκτονας Ερνέστος Τσίλλερ, παρότι είχε γερμανική καταγωγή, υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους αρχιτέκτονες της ελληνικής επικράτειας. Σχεδίασε εκατοντάδες δημόσια και ιδιωτικά κτίρια και άφησε τη σφραγίδα του στην οικιστική φυσιογνωμία του ελληνικού αστικού χώρου από τα τέλη του 19ου έως τις αρχές του 20ού αιώνα.
Το Αρχαιολογικό Μουσείο Σύρου ιδρύθηκε αρχικά ως κεντρικό νομαρχιακό μουσείο των Κυκλάδων, επειδή η Ερμούπολη είναι η πρωτεύουσα του νομού και περιελάμβανε εκθέματα από όλα τα νησιά των Κυκλάδων. Ενώ αργότερα με την ίδρυση τοπικών μουσείων και σε άλλα νησιά, τα εκθέματα του μουσείου περιορίστηκαν μόνο σε ευρήματα προερχόμενα από τη Σύρο και ελάχιστα από την Αμοργό και την Κύθνο.
Η σημαντικότερη συλλογή του Αρχαιολογικού Μουσείου Σύρου, που καταλαμβάνει 4 αίθουσες στη δυτική πλευρά του ισογείου του Δημαρχείου, αποτελείται από ευρήματα προερχόμενα από τους προϊστορικούς οικισμούς της Σύρου Καστρί και Χαλανδριανή, που χρονολογούνται την 3η χιλιετία π.Χ.
Πολύ σημαντικά είναι επίσης και τα ευρήματα από τους 600 τάφους μεγάλης επιστημονικής και ιστορικής αξίας που βρέθηκαν στην ίδια περιοχή και χρονολογούνται στην ελληνιστική εποχή.
Στο μουσείο παρουσιάζονται επίσης γλυπτά, επιτύμβιες στήλες, επιγραφές και αρχιτεκτονικά μέλη των κλασικών, ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων, τα οποία προέρχονται από τη Σύρο την Αμοργό και την Κύθνο.
Ενώ, μια ιδιαίτερη ενότητα του μουσείου περιλαμβάνει αιγυπτιακές αρχαιότητες (όπως ένα μικρό μαύρο γρανιτένιο αγαλματίδιο που αναπαριστά τον αρχιερέα Ανχάπη). Δώρα που προσφέρθηκαν στο μουσείο κατά τον 19ο αιώνα, γεγονός που αναδεικνύει τις κοσμοπολίτικες εμπορικές σχέσεις της Ερμούπολης εκείνης της εποχής.
Αφήστε στο σχολιό σας